Θεαματικά αποτελέσματα από την εφαρμογή των CAR-Ts στην Ελλάδα

0
8

Περισσότεροι από 30 ασθενείς με αιματολογικά νεοπλάσματα έχουν λάβει κυτταρικές θεραπείες με CAR-T στα τρία κέντρα μεταμοσχεύσεων μυελού των οστών που έχουν μέχρι τώρα διαπιστευτεί στη χώρα μας.

Πρόκειται για τις αντίστοιχες Μονάδες στα νοσοκομεία «Ευαγγελισμός» στην Αθήνα και «Γ. Παπανικολάου» στη Θεσσαλονίκη για ενήλικες και στη Μονάδα «Ελπίδα» του νοσοκομείου Παίδων για τα παιδιά.

Η έναρξη των θεραπειών αυτών στη χώρα μας έγινε τον Ιανουάριο του 2020, ενώ μερικούς μήνες αργότερα ξεκίνησε η διαδικασία διαπραγμάτευσης στην αρμόδια Επιτροπή για την κοστολόγηση της συγκεκριμένης θεραπείας προκειμένου να καλύπτεται πλήρως από την κοινωνική ασφάλιση. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής, ήρθε στο τέλος του 2020. Είχε ήδη προηγηθεί η πιστοποίηση των τριών παραπάνω κέντρων, ώστε να δοθεί το «πράσινο φως» για να ξεκινήσει η εφαρμογή των θεραπειών αυτών και στην Ελλάδα. Σημειώνεται ότι οι θεραπείες με CAR κύτταρα πρέπει να πραγματοποιούνται σε Μονάδες Μεταμόσχευσης με κατάλληλη υποδομή, στελέχωση και εκπαίδευση για την αντιμετώπιση των σοβαρών επιπλοκών που εμφανίζονται κατά κανόνα μέσα στις 2 πρώτες βδομάδες της θεραπείας.

Οι ασθενείς που υποβάλλονται στις θεραπείες αυτές καταγράφονται στο Μητρώο Μεταμοσχεύσεων και Κυτταρικών θεραπειών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων Μυελού των Οστών για την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων στον πραγματικό κόσμο και όχι στο αυστηρά ελεγχόμενο περιβάλλον των κλινικών μελετών.

«Τα τρία κέντρα έχουν καλύψει μέχρι στιγμής πάνω από 30ενήλικες και παιδιά», επισημαίνει στο in.gr ο Διευθυντής στην Αιματολογική Κλινική και τη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών του «Ευαγγελισμού», Ιωάννης Μπαλταδάκης, όμως προσθέτει ότι «ο αριθμός των υποψήφιων για θεραπεία ασθενών θα μπορούσε να δικαιολογήσει αύξηση των υποδομών και της στελέχωσης των Μονάδων που έχουν ήδη πιστοποιηθεί, ακόμη και κατά 100%. Πρόκειται για θεραπείες που αλλάζουν ριζικά την πορεία των νοσημάτων και αφορούν περιστατικά που δεν μπορούν να περιμένουν».

Για την χορήγηση της ανοσοθεραπείας με CAR -T λεμφοκύτταρα, συλλέγονται αρχικά λεμφοκύτταρα από τον ασθενή στο κέντρο μεταμοσχεύσεων, τα οποία αποστέλλονται στα κεντρικά εργαστήρια των εταιρειών που παρέχουν τις σχετικές θεραπείες και τα οποία βρίσκονται στις ΗΠΑ και τελευταία και στην Ευρώπη. Εκεί γίνεται η γενετική τροποποίησή τους με την  προσθήκη ενός χιμαιρικού αντιγονικού υποδοχέα, που ονομάζεται CAR (Chimeric Antigen Receptor), ο οποίος επιτρέπει στα T-λεμφοκύτταρα να αναγνωρίζουν και να επιτίθενται σε κύτταρα του λεμφώματος ή της λευχαιμίας. Στη συνέχεια, τα CAR κύτταρα αποστέλλονται πίσω στο μεταμοσχευτικό κέντρο. Ο χρόνος που χρειάζεται για αυτήν τη διαδικασία είναι περίπου τέσσερις εβδομάδες. Όταν τα CART-λεμφοκύτταρα χορηγηθούν στον ασθενή, μπορούν να πολλαπλασιαστούν και καθοδηγούμενα από τον υποδοχέα τους να αναγνωρίσουν και να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα που φέρουν το αντιγόνο-στόχο στην επιφάνειά τους.

Σύμφωνα με τον κ. Μπαλταδάκη, οι θεραπείες αυτές τροποποιούν ριζικά την πορεία των αιματολογικών νοσημάτων. Επιτυγχάνουν πλήρη ύφεση στο 80% των περιπτώσεων υποτροπιάζουσας οξείας λεμφοβλαστικής λευχαιμίας. Μάλιστα, στο 50% των περιστατικών αυτών, η ανταπόκριση είναι μακροπρόθεσμη. Στα υπόλοιπα περιστατικά δίνουν το περιθώριο να προχωρήσουν σε μεταμόσχευση μυελού των οστών με σκοπό την ίαση. Επίσης, στο 40% των ασθενών με ανθεκτικά ή υποτροπιάζοντα επιθετικά λεμφώματα επιτυγχάνονται μακροχρόνιες υφέσεις, ενώ οι ενδείξεις επεκτείνονται τώρα και σε άλλους τύπους λεμφωμάτων όπου βλέπουμε ποσοστά αποτελεσματικότητας πάνω από 70%.

Οι θεραπείες CAR-T ξεκίνησαν το 2017 με δύο ενδείξεις αιματολογικών κακοηθειών (οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία και λεμφώματα από μεγάλα Β-κύτταρα) και τώρα έχουμε φτάσει στις πέντε (με πιο πρόσφατες τις ενδείξεις για το λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα, το λεμφοζιδιακό λέμφωμα και το πολλαπλό μυέλωμα).Οι έρευνες τώρα στρέφονται και σε άλλες μορφές καρκίνου, τους συμπαγείς όγκους, και αφορούν στην καθοδήγηση των κυττάρων ώστε να διεισδύσουν στον όγκο και να τον καταστρέψουν, όμως μέχρι στιγμής τα δεδομένα είναι πειραματικά και δεν αναμένεται έγκριση κάποιας συγκεκριμένης θεραπείας στο προσεχές διάστημα.

Στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι οι αιματολογικοί καρκίνοι πλήττουν πάνω από 18.500 ασθενείς ετησίως.